• Ad

جوجه تیغی: خاردار و شبگرد


جوجه تیغی: خاردار و شبگرد

خارپشت ها (hedgehogs) که بهتر است آنها را جوجه تیغی بنامید، پستاندارانی کوچک و همه چیزخوار و با تشی ها متفاوت هستند.

در گذشته جوجه تیغی ها را جزو راسته حشره خوران میدانستند، اما اکنون در راسته جداگانه ای قرار گرفتند. تشی یا چوله که به واقع خارپشت است (Indian Crested Porcupine) پستانداری بزرگ ، گیاهخوار و از راسته جوندگان است و با جوجه تیغی ها رابطه خویشاوندی ندارد.

جوجه تیغی ها پنج انگشت در دست و پا  دارند، شبگرد هستند و در مناطق سردسیر، خواب زمستانی دارند. جوجه تیغی های چهار انگشتی نیز وجود دارند که  انگشت شست خود را در طول تکامل از دست داده اند.

جوجه تیغی ها دندان های تیزی دارند و از بی مهرگان نظیر حلزون ها، حشرات ، عقرب ها و مهره داران کوچک نظیر مارمولک ها، مارها و تخم و جوجه پرندگان تغذیه می کنند.

در ایران چهارگونه جوجه تیغی  یافت می شود.

جوجه تیغی ایرانی (Paraechinus hypomelas)

وزن آن حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ گرم است . خارهای این گونه بلندتر از سایر جوجه تیغی هاست به طوری که طول آنها گاه به چهار سانتی متر می رسد. خارها نوارهای سیاه و زردی دارند ولی نوک آنها سیاه است پس رنگ کلی بدن سیاه به نظر می آید. این گونه بسیار شبیه جوجه تیغی بیابانی است. گوش ها از خارهای پشت سر بلندترند. وجه تمایزش با جوجه تیغی گوش بلند وجود یک قسمت لخت در بین خارهای  پیشانی است که آن را به دو قسمت چپ و راست تقسیم می کند.

در مناطق صخره ای و رودخانه ای زندگی می کند. منزوی و شبگرد است. ممکن است در فصل سرد به خواب زمستانی برود.  در اسارت حدود ۷ سال عمر می کند. برخورد جاده ای یکی از عوامل مرگ و میر آنهاست.

جوجه تیغی اروپا ی شرقی (Erinaceus concolor)

وزن آن به بیش از یک کیلوگرم می رسد. منزوی و شبگرد است . در مناطق سردسیر از ابتدای فصل پاییز به خواب زمستانی می رود و تا  بهار  در خواب است. برخلاف سایرین ها گوش هایش گرد و کوچک است  که قد گوشها از خارهای پشت سرش  بلندتر نیست. جثه ای گرد و توپی شکل دارد.  خارهای تیز و یکنواخت به طول تقریبی سه سانتی متر است. خارها  تیره و روشن با نوک سیاه هستند. صورت و زیر شکم موهای نرمی دارد .

جوجه تیغی اروپای شرقی در علفزارها، بوته زارها   و باغات مناطق خزر تا آذربایجان، کردستان و تهران یافت می شود.  اغلب در بالای سطح زمین و زیر گیاهان متراکم یا گاهی در شکاف سنگ ها و سوراخ دیوارها لانه می سازد.

این جوجه تیغی از حشرات، کرم ها، حلزون، مارمولک، قورباغه، مار، تخم و جوجه پرندگان، پستانداران کوچک  و گاهی از گیاهان بویژه  هندوانه و قارچ تغذیه می کند. جفتگیری در بهار انجام می گیرد. برخی از آنها اواخر تابستان نیز دوباره جفتگیری و تولید مثل می کنند. دوران آبستنی حدود ۳۵ روز است،  معمولا چهار بچه می زاید. چشم ها نیز بسته اند که پس از ۱۸ روز باز می شوند. بچه ها حدود ۴۰ روز شیر می خورند و در ده ماهگی بالغ می شوند.

جوجه تیغی بیابانی (Paraechinus aethiopicus)

جوجه تیغی بیابانی و ایرانی بسیار شبیه یکدیگرند، هر دو یک ناحیه لخت در وسط پیشانی دارند. تفاوت اصلی آن با جوجه تیغی ایرانی در شکل دندان هاست. در خارپشت بیابانی دندان پیش آسیای دوم بسیار کوچک است و یک یا بندرت دو ریشه دارد، ولی در خارپشت برانت دندان کامل است و سه برجستگی و دو تا سه ریشه دارد.

رنگ کلی جوجه تیغی بیابانی گندمی است. موهای زیر بدن بسیار نرمند. وزن این گونه از ۴۰۰ تا ۷۰۰ گرم متغیر است. در بوته زارهای مناطق گرم ساحلی و استپ های بیابانی یافت می شود و در ایران از جزیره تنب گزارش شده است، اما از آفریقا تا خاورمیانه پراکنده است. اغلب از حشرات تغذیه می کند ولی  تنوع غذایی هم دارد و حشرات، بی مهرگان کوچک، تخم پرندگان ، قورباغه ها، مارها و عقرب را شکار می کند.

از اواسط اردیبهشت تا اوایل تیر زادولد دارند. طول دوره بارداری ۳۰ تا ۴۰ روز و  شیردهی ۴۰ روز است.

جوجه تیغی گوش بلند (Hemiechinus auritus)

کوچک تر از جوجه تیغی اروپایی است و حدود ۴۵۰ گرم وزن دارد . پوزه کشیده تر و نوک تیزی دارد. گوش هایش بسیار دراز و از خارهای پشت سر بلندتر است و همچنین دست ها و پاهای بلندی دارد. طول خارها حدود یک و نیم سانتی متر است. خارها گندمی رنگ هستند و دو نوار تیره متمایل به قهوه ای دارند. موهای زیر بدن، پهلوها، دم، دست و پا سفیدند.

 در علفزارها، بوته زارهای حاشیه جنگل ها، مناطق استپی، باغ ها و مزارع یافت می شود و در کرمان، سیستان، خراسان، گلستان، تهران، اصفهان و خوزستان نیز دیده شده است.

منبع: آفتابیر دات کام

مطالب مرتبط: جوجه تیغی ها

بنین
این مطلب توسط :
بنین قربانی برای سایت byabama.com ارسال شده است

تعداد بازدید از این صفحه : 472 بازدید

کپی برداری از مقالات با ذکر منبع آن آزاد است.

  • Ad
  • Ad
  • Ad