• Ad

مراقبت های آبستنی و زایمان در سگ ها


مراقبت های آبستنی و زایمان در سگ ها

پس از جفت گیری موفقیت آمیز سگ ماده، دوره آبستنی که حدود دو ماه است آغاز می شود.

طول دوره ی آبستنی سگ ها، البته در نژاد های مختلف فرق میکند و به طور میانگین ۶۰ روز ( بین ۵۷  تا  ۶۷ روز) است. در صورتی که معیار شمارش برای صاحب حیوان از روز جفت گیری باشد زمان زایمان با چند روز اختلاف بین ۵۸ تا ۷۲ روز پس از جفت گیری خواهد بود. جالب است بدانید که سگهای ماده میتوانند در طول دوره فحلی ( پذیرش جنسی ) خود که معمولا به مدت ۵ تا ۷ روز است چندین بار جفتگیری کنند. پس تعیین روز جفتگیری موفق زیاد دقیق نخواهد بود. همچنین یک سگ ماده ممکن است با سگهای نر متعدد جفتگیری کنند و از همه هم صاحب توله شوند. این بدین معنی است که ممکن است هر یک از توله های بدنیا آمده یک پدر جداگانه داشته باشند. تعداد جنین ها بر حسب عوامل مختلف میتواند بین ۱ تا ۱۲  و حتی بیشتر باشد.

تشخیص بارداری
بعضی تغییرات رفتاری و بدنی در سگها در هنگام بارداری ایجاد می شود .  ولی اینها نمی تواند دلیل قابل استنادی برای آبستنی حیوان باشد. افزایش اشتها و افزایش وزن نیز با وجود اینکه در زمان آبستنی اتفاق می افتند ولی نمیتواند دلیلی بر وجود آبستنی باشد. در واقع تشخیص آبستنی در اوایل دوره بسیار مشکل بوده و علائم ظاهری آن تا قبل از ۳۵ روزگی بسیار مبهم و غیر دقیق است . از حدود ۳۵ روزگی افزایش وزن سگ ماده آغاز شده و اشتهای او زیاد می شود. در این زمان افزایش حجم پستانها شروع شده و در صورتی که آن ها را فشار دهید مایع آبکی از آن ها خارج می شود. در همین  زمان ممکن است دامپزشک با  لمس جنین ها در رحم  پی به آبستنی ببرد،  البته  تشخیص آبستنی در این سن از طریق ملاسمه در همه ی سگ ها به خصوص سگ های چاق امکان پذیر نبوده و از سوی دیگر نیاز به تجربه و مهارت زیاد دامپزشک دارد. بعد از این زمان به دلیل جمع شدن مایعات جفت در اطراف جنین ها تشخیص از طریق ملاسمه امکان پذیر نبوده و اغلب تا ۵۵ روزگی دیگر قابل لمس نیستند.

بعد از این مرحله  بزرگ شدن شکم رخ میدهد که از حدود روز ۴۰ آبستنی مشخص می شود. در اواخر آبستنی نیز به وسیله ی یک گوشی معاینه دقیق و حساس دامپزشک می تواند صدای قلب جنین ها را از صدای قلب مادر تفکیک کند. در هفته آخر آبستنی ممکن است درجه  حرارت بدن مادر کمی تغییر کند. همچنین در هفته آخر آبستنی به خصوص در روز های آخر پستان های مادر، حجیم و متورم شده و نوک آنها برجسته می شود. در این زمان اگر نوک آن ها را فشار دهید از آن ها مایع آغوز که همان اولین شیر است خارج می شود.خروج این مایع که شبیه به شیر است نشانه  نزدیکی زمان زایمان است.

در صورتی که صاحب حیوان برای آگاهی از وضعیت آبستنی سگ خود عجله داشته باشد، روشهایی در این مورد وجود دارد. از حدود روز  ۲۰ آبستنی با استفاده از اولتراسونوگرافی می توان بارداری را تشخیص داد. یک هفته بعد از آن  با استفاده از سونوگرافی میتوان به طور تقریبی تعداد نوزادان را  تخمین زد. با اینکه سونوگرافی در تعیین سن جنینها دقیق است،  با اینحال  روش دقیقی برای فهمیدن تعداد دقیق توله ها نیست . روش دیگر، رادیوگرافی است  ولی تشخیص قطعی آن تا قبل از ۴۵ روزگی مقدور نمی باشد. در این زمان با توجه به استخوانی شدن ساختار اسکلتی جنین وجود آن ها و حتی به طور تقریبی تعداد آن ها در عکس رادیوگرافی مشخص می شود. در این زمان حتی می توان با درصدی خطا زنده بودن و حتی مرگ احتمالی توله ها را اعلام کرد.

مراقبت های دوران بارداری

همانطور که گفته شد، شما  ممکن است تغییر رفتاری واضحی در سگتان در هنگام بارداری مشاهده کنید. به خصوص از اواسط آبستنی او آرامتر و متین تر می شود و کمتر رفتارهای  هیجانی از خود بروز می دهد. یکی از مهمترین مسائلی که باید در این دوران به آن توجه کرد رژیم غذایی حیوان آبستن است. نیاز مادر به مواد غذایی پر پروتئین و انرژی بیشتر خواهد بود. هرچه جنین ها بزرگتر می شوند بدن مادر فشار بیشتری را برای تامین احتیاجات غذایی آن ها تحمل می کند و اگر این مواد را از طریق غذای روزانه دریافت نکند علاوه بر اینکه  دچار ضعف و لاغری خواهد شد،  رشد و تکامل جنین ها نیز دچار اختلال می شود.

محل زایمان و لانه  سگ مادر  نیز از اهمیت زیادی برخوردار بوده و اگر تا این زمان برای حیوان خود لانه  مناسبی در نظر نگرفته اید باید به فکر تهیه آن باشید. این لانه باید متناسب با جثه  مادر و توله ها باشد. فضای داخلی آن باید به اندازه ای باشد که مادر بتواند به راحتی به پهلو دراز کشیده و به توله های خود شیر بدهد. جنس دیوار ها می تواند از چوب ، صفحات پلاستیکی و یا پارچه باشد. ارتفاع آن نیز به اندازه ای باشد که مانع خروج توله های نوزاد از لانه شود. در ورودی لانه را طوری در نظر بگیرید که ورود و خروج مادر به راحتی و بدون کشیده شدن پهلو هایش به کناره ی در انجام گیرد. محل قرار گرفتن این لانه باید در جایی آرام و به دور از رفت و آمد افراد باشد. همچنین مخصوصا سگهای دیگر نبایستی بتوانند به نزدیکی آن وارد شوند. وجود تهویه  مناسب و بستری که رطوبت زایمانی و ادرار توله ها را جذب کند مهم است. برای پوشش کف لانه میتوانید از پتو یا موکت مستعمل و تمیز استفاده کنید. پوشال درشت و تمییز نیز برای این منظور مناسب است. از آنجا که در هنگام زایمان مقدار زیادی مایعات و خون از مادر دفع می شود بهتر است این بستر را بعد از به دنیا آمدن توله ها چند نوبت عوض کنید. استفاده از چندین لایه روزنامه  باطله  نیز در صورتی که چیز بهتری در دسترس نباشد خوب است. چیزی که باید دقت کنید اینست که فراهم کردن لانه  مناسب باید حداقل ۲ هفته قبل از زایمان صورت گیرد تا سگ ماده در این مدت زمان کافی برای انس گرفتن به آن را در اختیار داشته باشد و گرنه از آن استقبال نخواهد کرد.

در طول دوره  آبستنی فعالیت برای حیوان اهمیت زیادی دارد . اگر در این دوره حیوان فعالیت نداشته باشد چاق شده و دچار ضعف عضلانی می شود و این امر علاوه بر اینکه وضعیت زایمان را سخت می کند سلامت مادر را نیز به خطر می اندازد

 

دامپزشکان توصیه میکنند که در اواسط  دوره  آبستنی، سگ ماده تحت درمان ضد انگلی قرار بگیرد. این امر باعث جلوگیری از آلودگی های انگلی نوزادان قبل از تولد شده و برای و برای سلامت مادر و توله ها مفید خواهد بود  زیرا برخی از آلودگی های انگلی در زمان جنینی و از طریق جفت از مادر به توله ها منتقل می شوند. در صورتی که مادر مبتلا به انگل باشد ممکن تخم انگل ها که از مدفوع سگ ماده دفع شده از طریق مکیدن سینه های مادر با تمای با بدن او وارد بدن نوزادان شده و آن ها را آلوده کند. برای درمان ضد انگلی حیوان آبستن خود حتما با دامپزشک مشورت کنید و از انجام خودسرانه این کار اجتناب نمایید. همچنین چنانچه سگ شما واکسینه نشده قبل از بارداری او را حتما واکسینه کنید تا نوزادانی مقاوم به بیماری بدنیا آورد. واکسیناسیون تا اواسط دوره بارداری بلامانع است ولی دامپزشک شما احتمالا از واکسیناسیون سگ ماده در اواخر دوران بارداری امتناع خواهد کرد.

مراقبت های قبل از زایمان
سگ ماده، چند روز مانده به زایمان،  بی قرار و گوشه گیر شده و احتمالا غذای کمتری می خورد. بهتر است در نژاد های مو بلند مثل تریر، برای دسترسی آسان تر توله ها به نوک پستان های مادر و جلوگیری از ایجادآلودگی در هنگام زایمان موهای زیر شکم، اطراف سینه ها و ناحیه زیر دم  کوتاه و تمیز شود.

دمای مناسب برای سگ در هنگام زایمان، حدود ۲۶ درجه  سانتی گراد است . بهتر است در هنگام زایمان حیوان را تنها بگذارید و از تجمع در محل لانه و ایجاد سرو صدا در این مکان خودداری کنید. اگر حیوان را در مدت مناسبی قبل از زایمان با محل لانه و جایی که باید در آن زایمان کند آشنا نکرده باشید ممکن مادر آن محل را به عنوان لانه نپذیرفته و جاهای غیر متعارف و نامناسبی را برای زایمان انتخاب کند. جابجا کردن سگ  و توله ها بعد زایمان باعث وارد آمدن استرس به آنها خواهد شد. در مواقعی نیز سگی که وابستگی زیادی به صاحب خود داشته و برای زایمان به لانه ای دور از محل زندگی خود منتقل شده است استرس فراوان و عدم توجه به توله ها و حتی رها کردن آنها دیده می شود. در این مواقع بهتر است صاحب حیوان در مدت زایمان در کنار سگ خود حضور داشته باشد و از نظر عاطفی او را حمایت کند.

 

زایمان طبیعی در سگ ها

بسته به تعداد توله ها و تجربه مادر در زایمان، عمل زایمان بین ۱۲ تا ۳۶ ساعت به طول می انجامد. شروع روند زایمان تحت کنترل فرایند پیچیده هورمونی است. زایمان سگ مانند انسان و اکثر پستانداران دیگر در سه مرحله انجام می شود.

مرحله ی اول زایمان:
این مرحله در واقع آماده شدن مادر برای خروج نوزادان است. در این مرحله انقباضات رحمی رخ میدهد و در اثر آن، توله ها به طرف گردن رحم فشار داده می شوند و  آماده  خروج  می شوند . این انقباضات، می تواند تا ۲۴ ساعت طول بکشد. رفتار سگ ماده در طی این مدت غیر عادی است. بی قرار است، قدم می زند، محل خواب خود را آماده می کند. خر خر می کند و از خوردن و آشانیدن امتناع می ورزد، نفس نفس می زند، دائم به  شکمش نگاه میکند و ناحیه فرج را لیس می زند. البته بعضی از سگ های ماده در این زمان اشتهای حریصانه ای دارند. ممکن است در این مرحله حیوان حالت تهوع داشته باشد و در صورتی که به تازگی غذا خورده باشد استفراغ کند که این امر در صورتیکه زیاد تکرار نشود طبیعی است.

مرحله ی دوم زایمان:

مایعات جنینی از فرج خارج می شود  و اولین  توله  یا پرده های جفت در مدخل واژن ظاهر می شود. در این زمان مادر به یک پهلو دراز کشیده شروع به زور زدن می کند. به طور معمول توله ها به راحتی و بدون تقلا به دنیا می آیند و گاهی مادر خود توله را به بیرون می کشد.معمولا توله ها با سر خارج می شوند ولی خارج شدن با پا  نیز گاهی اتفاق می افتد. در حین این مرحله بهتر است حیوان را کاملا تنها بگذارید چرا که حضور افراد روند زایمان را به تاخیر می اندازد. خارج شدن توله ها با فاصله زمانی متفاوت انجام می گیرد و قابل پیش بینی نخواهد بود ولی تا یک ساعت هم طبیعی است بخصوص در مورد توله های آخر.

مرحله ی سوم زایمان:
در این مرحله جفت خارج می شود. هر جنین دارای یک جفت است که چیزی در حدود ۵ دقیقه بعد از خروج جنین به همراه بند ناف خارج می شود. البته خارج شدن جفت در زمان های متفاوتی بعد از تولد اتفاق می افتد و گاهی بعضی از توله ها به همراه جفت و در داخل آن متولد می شوند. حتی ممکن است دو توله بدنیا بیایند و بعد جفت آنها خارج شود.

در صورتیکه توله ها به همراه جفت به دنیا بیایند سگ ماده بعد از متولد شدن هر یک از آن ها کیسه  جفت را  پاره کرده و بند ناف  طی این عمل قطع می شود. لیسیدن بیشتر توله ها به خشک شدن و تحرک آن ها کمک می کند.حیوان معمولا بعد از این مرحله جفت را می خورد.  در نهایت با خروج کامل تمامی توله ها و جفت آن ها،  زایمان نیز به پایان می رسد.

ندرتا در بعضی از سگ های ماده که اولین زایمان خود را تجربه می کنند و یا سگ هایی که دارای حالات عصبی و دچار استرس هستند مادر یک یا چند عدد از توله های خود را میخورد.این حالت ممکن است مربوط به بی تجربگی در زایمان و یا ضعیف بودن غریزه ی مادری همراه کمبودهای تغذیه ای و ویتامینی در حین آبستنی باشد. گروهی معتقدند که مادر با از بین بردن توله های ضعیف و مریض سعی می کند تا شانس بیشتری برای زنده ماندن توله های دیگر فراهم کند.خوردن توله ها در سگ های خانگی و تربیت شده کم تر اتفاق می افتد.در برخی موارد نیز مادران بی تجربه در هنگام جدا کردن بند ناف و خوردن جفت به طور اتفاقی قسمتی از بدن توله را دریده یا آن را می خورند. توله ای که به این طریق و به طور ناخواسته کشته شده نیز توسط مادر خورده می شود.

مراقبت های پس از زایمان
بعد از به دنیا آمدن توله ها مادر با دقت و وسواس زیادی آن ها را لیسیده و تمیز میکند و خون و مواد لزج به جا مانده از مایعات جنینی را از روی بدن و اطراف بینی و دهان آن ها پاک می کند. اگر می بینید مادر به خوبی از عهده  وظایف خود در رسیدگی به نوزادان بر می آید از دستکاری توله ها خودداری کرده و آن ها را جابه جا نکنید.گاهی مادر پس از به دنیا آوردن تعدادی از توله ها از جا بلند شده و در اطراف گردش می کند سپس دوباره به محل زایمان بازگشته و مابقی توله ها را به دنیا می آورد. این امر طبیعی بوده و این اجازه را به مادر بدهید که مدتی توله ها را ترک کند.

بعد از به دنیا آمدن توله ها آن ها به طور غریزی با خزیدن زیر مادر، نوک سینه  را پیدا کرده و شیر می نوشند. مادر های با تجربه ،  به توله های خود کمک می کنند و آنها را با دندان گرفته و روی شکم خود می گذارند. اگر بعد از انجام زایمان متوجه وجود توله ی مرده ای شدید آن را به آرامی از لانه بردارید. در این هنگام باید مراقب رفتار ناگهانی و واکنش خصمانه  مادر، البته باشید . بعد از این که تمامی توله ها متولد شدند و مطمئن شدید زایمان پایان یافته به آرامی بستر لانه را تعویض کرده و از پوششی نرم و تمیز و خشک برای کف لانه استفاده کنید.  می توانید با استفاده از پارچهی تمیز و مرطوب و کمی آب گرم  پشت و زیر دم  مادر را تمیز کنید.

چشمان توله های نوزاد بسته بوده و گوش هایشان نمی شنود.آن ها تلاش می کنند با خزیدن خود را زیر بدن مادر بکشانند ، به پستان بچسبند و خود را گرم کنند. شما با لمس توله هایی که متفرق شده اند میتوانید  پی به شیر خوردن یا شیر نخوردن آنها ببرید. توله ای که مدتی از مادر دور مانده و شیر نخورده بدنش سرد تر از بقیه خواهد بود.به هر حال چشمهای توله ها تا ۱۲ روزگی باز نخواهد شد و در تمام این مدت توله ها وابسته به حس بویایی و لامسه خود خواهند بود.

مادر ممکن است پس از زایمان احساس ضعف شدید یا خستگی مفرط کند. در این زمان از ایجاد سرو صدا یا رفت و آمد در اطراف لانه خودداری کرده و به او اجازه بدهید مدتی بخوابد. استفاده از شیر و غذاهای پر انرژی پس از زایمان برای مادر بسیار مفید بوده و به افزایش شیر او کمک خواهد کرد. اگر مشاهده کردید که پس از زایمان یا در خلال روز های اولیه شیر دهی مادر کسل یا بی حال بوده و یا در ایستادن و حفظ تعادل خود دچار مشکل است حتما با دامپزشک مشورت کنید.علاوه بر عوارض گفته شده زمین گیری یا تشنج مادر نیز در این وضعیت ممکن است دیده شود که به درمان سریع و به موقع نیاز دارد.

سگهای دیگر نباید به مادر و توله ها نزدیک شوند. اگر سگ دیگری دارید او را تا مدتی که توله ها شیر میخورند از مادر و توله ها دور نگه دارید.  سگ دیگر مخصوصا اگر نر باشد باعث استرس مادر می شود و حتی ممکن است به علت حسادت  و یا حفظ قلمرو، توله ها را بکشد.

تعداد بازدید از این صفحه : 2,480 بازدید

کپی برداری از مقالات با ذکر منبع آن آزاد است.

  • Ad
  • Ad
  • Ad